Động lực tăng trưởng từ kinh tế biển (kỳ 1)

Thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, yêu cầu đặt ra với Đắk Lắk là chuyển những lợi thế và nền tảng đã có thành sức cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng gắn với liên kết vùng và phát triển bền vững.

Kỳ 1:  Nền móng cho không gian phát triển

Từ thủy sản, du lịch đến công nghiệp, cảng biển, logistics và năng lượng, những nền tảng ban đầu đang từng bước được hình thành, tạo cơ sở để Đắk Lắk tổ chức lại không gian kinh tế biển theo hướng đa ngành, liên kết và bền vững.

 
Với tiềm năng và lợi thế sẵn có, Đắk Lắk đang tổ chức lại không gian kinh tế biển theo hướng đa ngành và bền vững, tạo động lực tăng trưởng gắn với liên kết vùng. Ảnh: Vạn Tiếp

Phát huy lợi thế biển

Đắk Lắk có bờ biển dài khoảng 189 km, gồm 45 bãi ngang, 17 đảo ven bờ, 4 đầm, vịnh và 3 cửa sông lớn. Từ lợi thế này, thời gian qua, các địa phương ven biển đã phát triển mạnh nghề khai thác và nuôi trồng thủy sản, trong đó diện tích nuôi trồng trên 2.520 ha.

Toàn tỉnh hiện có 2.576 tàu cá đăng ký trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia với gần 8.000 lao động thường xuyên tổ chức khai thác trên biển. “Bình quân các ngành kinh tế thuần biển đóng góp khoảng 8 - 10% GRDP của tỉnh. Hiện các ngành kinh tế biển phát triển bền vững, từng bước đạt đến các chuẩn mực quốc tế”, ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh cho hay.

Bên cạnh hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản, sau gần một thập kỷ thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, biển từng bước được đặt trong một không gian phát triển tổng hợp, với sự tham gia của nhiều ngành kinh tế cùng tạo ra giá trị và bổ trợ cho nhau.

Chủ tịch UBND phường Hòa Hiệp Huỳnh Nguyễn Ngọc Giang cho hay, chính quyền và người dân địa phương đã và đang thay đổi trong cách tiếp cận kinh tế biển. Thay vì chỉ đánh bắt, nuôi trồng thủy sản như trước, ngư dân ven biển đã tiếp cận với các hoạt động dịch vụ du lịch biển, chung tay giữ gìn di sản làng biển để xây dựng thương hiệu điểm đến.

Làng Lò (phường Hòa Hiệp) vừa được đề cử giải thưởng Làng du lịch tốt nhất thế giới của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc. Sự kiện này cho thấy một hướng khai thác mới từ những giá trị vốn có của vùng biển: không chỉ khai thác tài nguyên mà giữ gìn cảnh quan, văn hóa và đời sống cộng đồng để tạo thêm giá trị.

Cùng với những làng biển giàu bản sắc, vùng ven biển Đắk Lắk còn sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, với gành Đá Đĩa, vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, Vũng Rô, Bãi Môn - Mũi Điện, Hòn Yến, Hòn Nưa, Nhất Tự Sơn... cùng nhiều di tích, lễ hội và giá trị văn hóa đặc trưng. Đây là cơ sở để hình thành các sản phẩm du lịch biển - đảo - đầm - vịnh gắn với văn hóa cộng đồng.

 
Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết nghe báo cáo về các dự án đang triển khai tại Khu kinh tế Nam Phú Yên. Ảnh: Việt Hương

Nhìn rộng hơn, những giá trị của biển đang mở ra nhiều hướng phát triển. Thủy sản không chỉ tạo ra sản phẩm khai thác, nuôi trồng mà còn gắn với chế biến, dịch vụ hậu cần và thương mại. Du lịch không chỉ dựa vào cảnh quan mà có thể kết nối với văn hóa, di sản và đời sống cộng đồng. Cùng với đó, hệ thống cảng biển, giao thông và không gian ven biển tạo thêm dư địa cho hàng hải, logistics, công nghiệp và các ngành kinh tế biển mới.

Điều này phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 20, trong đó nhấn mạnh đổi mới tư duy, quản trị tổng hợp không gian biển, phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ, các ngành kinh tế biển và bảo vệ hệ sinh thái trong một chỉnh thể thống nhất.

Những mảnh ghép đang thành hình

Nếu lợi thế tự nhiên tạo nên điểm xuất phát thì hạ tầng, quy hoạch, các dự án đầu tư và năng lực quản trị sẽ quyết định Đắk Lắk có thể đi bao xa trên hành trình phát triển kinh tế biển. Chính vì vậy, tỉnh đang từng bước hình thành những nền tảng mới để biến không gian biển thành một phần quan trọng trong cấu trúc tăng trưởng, mở rộng kết nối Duyên hải với đại ngàn Tây Nguyên.

Khi được kết nối trong cùng một không gian phát triển, Đắk Lắk sẽ có điều kiện hình thành một hệ sinh thái kinh tế biển hoàn chỉnh.

Một trong những hạt nhân có vai trò quan trọng là Khu kinh tế Nam Phú Yên. Với diện tích 20.730 ha, đây là một trong 8 khu kinh tế ven biển trọng điểm của quốc gia, có điều kiện phát triển thành trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics của khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và kết nối với Tây Nguyên.

Theo đồng chí Huỳnh Lữ Tân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Ban Quản lý các khu kinh tế và các khu công nghiệp tỉnh Đắk Lắk, việc đầu tư hạ tầng đã tạo sức hút rõ nét đối với các nhà đầu tư. Lũy kế đến nay, Khu kinh tế Nam Phú Yên và các khu công nghiệp phía Đông đã thu hút 138 dự án với diện tích đất đăng ký hơn 2.312 ha. Trong đó có 122 dự án có vốn đầu tư trong nước với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 42.000 tỷ đồng và 16 dự án FDI với tổng vốn khoảng 58,57 triệu USD. Tỷ lệ lấp đầy bình quân tại 5 khu công nghiệp đang hoạt động đã đạt trên 96%.

Cùng với đó, một số dự án quy mô lớn đang tạo thêm những điểm nhấn mới cho không gian kinh tế biển. Trong đó, dự án Bến cảng Bãi Gốc có vốn đầu tư 16.300 tỷ đồng; dự án hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm - giai đoạn 1 với vốn đầu tư 4.188 tỷ đồng và Khu công nghiệp Công nghệ cao với vốn đầu tư 2.369 tỷ đồng đang hình thành một hệ thống công nghiệp - cảng biển - logistics với quy mô lớn hơn.

 
Ngư dân ven biển phát triển nghề đánh bắt thủy sản.

Hiện tỉnh đang tiếp tục ưu tiên hoàn thiện hạ tầng Khu kinh tế Nam Phú Yên và các khu công nghiệp, nhất là những tuyến giao thông có tính kết nối cao, hệ thống cảng biển gắn với cảng nước sâu Bãi Gốc, hạ tầng logistics và các tuyến kết nối với Quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và vùng kinh tế Tây Nguyên.

Nếu được triển khai đồng bộ, hệ thống kết nối ấy có thể mở rộng cánh cửa đưa hàng hóa từ Tây Nguyên ra biển, đồng thời đưa nguyên liệu, công nghệ, vốn và thị trường từ biển vào sâu trong nội địa. Giá trị của kinh tế biển vì thế được mở rộng từ vùng ven bờ sang cả không gian phía Tây.

Bên cạnh công nghiệp, cảng biển, không gian biển cũng đang mở ra những hướng phát triển mới. Đắk Lắk hiện có 8 dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất 2.000 MW. Tỉnh cũng đang nghiên cứu, thu hút đầu tư vào các ngành kinh tế dựa trên tài nguyên đa dạng sinh học biển như dược liệu biển, nuôi trồng và chế biến rong, tảo, cỏ biển. Đây là những lĩnh vực còn nhiều dư địa, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế biển xanh và tạo thêm giá trị từ tài nguyên biển theo hướng bền vững.

Ngoài ra, trong bức tranh phát triển chung, du lịch có lợi thế riêng bởi khả năng kết nối nhiều không gian và giá trị khác nhau. Định hướng xây dựng hệ sinh thái du lịch “từ đại ngàn xuống đại dương” không chỉ mở rộng không gian điểm đến mà còn tạo điều kiện kết nối biển, đảo, đầm, vịnh với văn hóa, sản phẩm nông nghiệp và đời sống cộng đồng ở phía Tây. Khi được tổ chức thành những hành trình và sản phẩm liên kết, giá trị của mỗi điểm đến có thể được kéo dài và lan tỏa sang các lĩnh vực dịch vụ khác.

Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử